Zmieniasz oświetlenie na LED? Zapomnij o Wattach!

Podstawowym kryterium jakim kierujemy się przy decyzjach zakupowych jest nasza wiedza, doświadczenie i podpowiedzi znajomych.

A w przypadku tak szybko rozwijającym się segmencie produktów jakim jest oświetlenie LED, wiedza powinna być ciągle odnawiana i uzupełniana, a przyzwyczajenia zapomniane. Dlaczego? Bo na LEDy trzeba patrzeć nieco inaczej niż na standardową żarówkę wolframową, którą wymyślił Edison.

Do niedawna najważniejszym pytaniem było ile Wat ma mieć żarówka? Najczęściej używane to 40W, 60W, 75W i 100W. I choćby z tego względu dziwimy się, gdy słyszymy że żarówka LED ma 13W i zastępuje 100W. Aby właściwie dobrać oświetlenie LED do swoich potrzeb warto więc popatrzeć na kilka innych parametrów, a Watty pozostawić na koniec. A może nawet nie na koniec, tylko na deser, bo wtedy dowiemy się ile pieniędzy zaoszczędzimy.

Ale od początku. Żarówka LED, czy lampa LED? Jaka jest różnica? Odpowiedź znowu sięga do naszych przyzwyczajeń w rozumieniu tego typu oświetlenia. Żarówka, to dobrze znana nam żarówka z wolframowym wkładem świecącym. Żarówka LED to natomiast potoczna (nieprofesjonalna) nazwa lampy LED, która pozwala każdemu użytkownikowi zrozumieć, że możemy nią zamienić zwykłą dotychczasową żarówkę wolframową. Źródłem światła w „żarówce LED” jest bowiem nie wolfram, a (w zależności od jej rodzaju) jedna, kilka, kilkanaście, bądź kilkadziesiąt diod LED. I te wszystkie diody połączone są ze sobą, poprzez układ elektroniczny oraz specjalne radiatory odprowadzające z nich ciepło  zamknięte są w obudowę, która kształtem upodabnia konwencjonalną żarówkę, zakończona odpowiednim gwintem lub stykami umożliwiającym doprowadzenie zasilania z lamp obecnych w domach. Dlatego na „żarówkę LED” profesjonaliści mówią lampa LED.

Skoro już wiemy, że lampa LED i żarówka LED to jedno i to samo, przejdźmy do uściślenia na co zwracać uwagę przy jej wyborze.

Sprawę sprowadzić można do pięciu parametrów:

1. Ilość Lumenów (lm) – upraszczając książkowe definicje – określa strumień światła, czyli im więcej lumenów, tym jaśniej świeci żarówka.

2. Ilość Kelwinów (K) – dotyczy temperatury barwowej światła – określa jaką barwą świeci dana żarówka.

3. Ilość Wattów (W) – określa zużycie energii

4. Współczynnik oddania barw (RA) – określa na ile kolor widziany w świetle danej żarówki odwzorowuje oryginał (oryginałem jest kolor widziany w słońcu w południe).

5. Kąt rozsyłu (promieniowania) światła – określa jak szerokim strumieniem światła świeci dana żarówka. Ideał to 360 stopni (czyli naokoło).

Rozwińmy kolejne parametry.

LUMENY – czyli jak jasna jest dana lampa (żarówka) LED

Standardowa żarówka wolframowa o mocy 100W dawała światło o jasności 1360 lm. Czyli każdy 1W dawał 13,6 lm. Pierwsze żarówki LED potrafiły z 1W wygenerować około 50lm. Dzisiaj standardem jest z 1W otrzymywać aż 80 lm, a najdroższe marki zapewniają o wydajności przekraczającej 100lm z 1W.

Z tego jasno wynika, że jeśli chcemy osiągnąć w pomieszczeniu jasność podobną do tej, którą otrzymywaliśmy ze standardowej żarówki o mocy 100W, musimy zakupić lampę LED o mocy 13-16W (w zależności od jej jakości, czyli producenta).

Z czasem wydajności diod LED będą się zmieniać. Czyli z jednego Watta będziemy otrzymywać coraz więcej światła. Żeby właściwie dobrać żarówkę musimy więc wiedzieć ile światła chcemy mieć w pomieszczeniu.

Dla ułatwienia - wolframowe żarówki dostarczały nam:

40W – 520 lm
60W – 780 lm
75W – 975 lm
100W – 1360 lm

Zapomnij więc o Watach, kieruj się Lumenami.

Kelwiny – czyli jaką barwą świeci lampa LED

Za czasów konwencjonalnej żarówki nie mieliśmy możliwości wyboru. Była to jedna barwa światła, czyli 2800 K. Dzisiaj określana jest jako ciepła barwa. Po 2000 roku pojawiły się żarówki energooszczędne, które pokazały nam że może pojawić się światło o zimniejszej barwie.

oświetleniu LED ustalono 3 barwy światła: ciepłe, neutralne, zimne.

barwa ciepła  - to przedział 2800-3000 K. Wykorzystujemy do nastrojowego oświetlenia, wszędzie tam gdzie żarówki wolframowe znakomicie sobie radziły, a ich temperatura była dla nas przyjemna. Działa uspokajająco na nasz organizm.

barwa neutralna - to około 4000 K. Jest to światło nieco jaśniejsze, które dla naszych organizmów jest obojętne (neutralne) – nie uspakaja nas, ale też nie pobudza. Dobrze nam się przy nich pracuje. Stąd zalecane jest do stosowania w biurach, szkołach, w kuchni, w łazience, itp. Wszędzie tam gdzie wykonujemy jakieś czynności, w których potrzeba nam należytego doświetlenia powierzchni roboczej.

barwa zimna – to około 6000 – 6500 K. Barwa działająca na nasze organizmy pobudzająco. Stąd najczęściej wykorzystuje się je w takich przestrzeniach jak magazyny, ulice, czy centra handlowe.

Reasumując, do oświetlenia sufitowego, czy w lampach stojących w mieszkaniach zastosuj lampy o barwie ciepłej, w łazience, w kuchni nad blatem albo biurze zastosuj barwę neutralną, a w magazynach, czy do oświetlenia podwórka zastosuj barwę zimną.

Ilość Watów – czyli ile żarówka zużyje energii

Pozycja opisana wyżej przy okazji pozostałych parametrów. Generalnie warto zmienić oświetlenie na LED, bo to nam daje wymierne korzyści. Zastępując bowiem żarówkę 100W lampą LED 13W uzyskujemy tę samą jasność światła, a oszczędność na poziomie 87W! A to oszczędność jedynie na jednej żarówce. Wymieniając kilka żarówek może się okazać, że oszczędności pozwolą nam na zapłacenie kwartalnego rachunku za energię!

Współczynnik oddania barw (RA) – czyli jak prawdziwy jest kolor jaki widzimy?

Współczynnik ten w dużej mierze zależy od jakości wykonanej lampy (żarówki) LED. Lepsze marki gwarantują współczynnik RA na poziomie 80%. Liderzy oferują około 100%, ale koszt takich żarówek jest zdecydowanie wyższy. RA na poziomie 80% (lub wartości 8, która odpowiada 80% w skali od 1-10) jest zarówno minimalną wartością akceptowaną przez nasz wzrok oraz minimalną wartością parametru dopuszczoną przez Unię Europejską. Warto jest więc mieć pewność, czy wybrałeś zaufanego i sprawdzonego producenta, bowiem lampy LED nie oddające kolorów na poziomie 80% będą męczyć i stwarzać w pomieszczeniu nieprzyjemny klimat. Uważaj więc na podróbki i oświetlenie nie znanych marek.

Kąt rozsyłu światła – czyli jak szeroko świeci żarówka LED

To istotny parametr z uwagi na miejsce, w którym chcesz zainstalować konkretną lampę LED. Konstrukcyjnie żarówki LED często posiadają plastikowe kołnierze. W ich wnętrzach znajdują się aluminiowe radiatory, które umożliwiają chłodzenie się diod świecących we wnętrzu lampy. Do niedawna, diody miały niższą odporność na temperaturę (około 50-60 stopni) stąd kołnierze były większe. Dzisiaj zauważyć można pojawiające się na rynku lampy LED z mniejszymi kołnierzami, a to dlatego że dzisiaj produkowane diody LED wytrzymują temperaturę pracy 80 stopni.

Wielkość zastosowanego kołnierza wpływa wprost na szerokość kąta rozsyłu światła. Im mniejszy kołnierz, tym szerzej świeci żarówka. Ideałem oczywiście była i jest żarówka Edisona z  kątem świecenia niemal 360 stopni.

Ale technika idzie naprzód i na rynku można już spotkać żarówki typu FILAMENT zapewniające efekt 360 stopni. Do złudzenia przypominają standardową żarówkę, wewnątrz w miejscu wolframowego palnika zauważyć można jednak diody. I to jest rozwiązanie dla poszukujących zamiennika 1:1 dla standardowej żarówki.